Prawa pacjenta przysługują osobom korzystającym ze świadczeń zdrowotnych zarówno w podmiotach publicznych, jak i prywatnych. Zakres poszczególnych praw stosuje się odpowiednio do rodzaju udzielanego świadczenia.
1. Prawo do świadczeń zdrowotnych
Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, udzielanych z należytą starannością przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. W sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia świadczeń pacjent ma prawo do przejrzystej, obiektywnej i opartej na kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu.
2. Prawo do leczenia bólu
Pacjent ma prawo do leczenia bólu. Podmiot udzielający świadczeń powinien podejmować działania polegające na ocenie natężenia bólu, jego leczeniu oraz monitorowaniu skuteczności zastosowanego postępowania.
3. Prawo do informacji
Pacjent ma prawo do przystępnej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych i możliwych metodach diagnostycznych oraz leczniczych, przewidywalnych następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia i rokowaniu. Pacjent może zadawać pytania, prosić o wyjaśnienia oraz wskazać osobę, której informacje mogą być udzielane. Może również zażądać, aby nie przekazywać mu określonych informacji.
4. Prawo do wyrażenia zgody lub odmowy
Po uzyskaniu odpowiednich informacji pacjent ma prawo wyrazić zgodę na udzielenie określonego świadczenia zdrowotnego albo odmówić zgody. W przypadkach wskazanych w przepisach wymagana jest szczególna forma zgody, np. forma pisemna przed zabiegiem operacyjnym albo zastosowaniem metody leczenia lub diagnostyki stwarzającej podwyższone ryzyko.
5. Prawo do tajemnicy informacji
Osoby wykonujące zawody medyczne oraz inne osoby uczestniczące w udzielaniu świadczeń są zobowiązane do zachowania w tajemnicy informacji dotyczących pacjenta uzyskanych w związku z udzielaniem świadczeń. Ujawnienie takich informacji jest dopuszczalne wyłącznie w przypadkach przewidzianych prawem lub na podstawie uprawnienia pacjenta.
6. Prawo do poszanowania intymności i godności
Świadczenia powinny być udzielane z poszanowaniem intymności i godności pacjenta. Przy udzielaniu świadczeń mogą uczestniczyć wyłącznie osoby, których obecność jest potrzebna, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych prawem. Pacjent może korzystać z obecności osoby bliskiej, o ile nie zachodzą ustawowe przesłanki ograniczenia tego prawa.
7. Prawo do dokumentacji medycznej
Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia i udzielonych świadczeń. Dokumentacja może być udostępniana m.in. do wglądu, w postaci kopii, wydruku lub odpisu, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej albo na informatycznym nośniku danych, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uprawnienie może również wykonywać osoba upoważniona przez pacjenta. Pierwsza kopia dokumentacji w zakresie przewidzianym przepisami jest udostępniana bez opłaty.
8. Prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza
Jeżeli opinia albo orzeczenie lekarza ma wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa, pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy może – w przypadkach określonych ustawą – wnieść sprzeciw do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta.
9. Prawo do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych
Pacjent, jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny może zgłosić podejrzenie niepożądanego działania produktu leczniczego osobom i podmiotom wskazanym w przepisach.
10. Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego
Pacjent przebywający w podmiocie leczniczym wykonującym działalność stacjonarną i całodobową ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami, a także do odmowy takiego kontaktu, na zasadach określonych prawem.
11. Prawo do opieki duszpasterskiej
Pacjent przebywający w podmiocie udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych ma prawo do opieki duszpasterskiej, a w sytuacji pogorszenia stanu zdrowia lub zagrożenia życia podmiot powinien umożliwić kontakt z duchownym odpowiedniego wyznania.
12. Prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie
Pacjent przebywający w podmiocie leczniczym wykonującym działalność stacjonarną i całodobową ma prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie na zasadach określonych przepisami.
13. Informacje o kosztach i organizacji świadczeń
Przed skorzystaniem ze świadczenia odpłatnego pacjent powinien mieć możliwość zapoznania się z informacją o cenie i zasadach jego udzielania. W przypadku planowanego zabiegu pacjent powinien otrzymać informacje pozwalające na świadome podjęcie decyzji, w tym dotyczące celu, przebiegu, możliwych korzyści, typowych ryzyk oraz dostępnych alternatyw, odpowiednio do charakteru świadczenia.
14. Jak dochodzić swoich praw
W razie wątpliwości pacjent może zwrócić się bezpośrednio do placówki o wyjaśnienie sprawy. Niezależnie od tego może skorzystać z pomocy Rzecznika Praw Pacjenta. Telefoniczna Informacja Pacjenta jest dostępna pod numerem 800 190 590. W zależności od rodzaju sprawy pacjent może również skorzystać z innych środków ochrony prawnej przewidzianych przepisami.